Những câu hỏi nên đặt cho nhà tuyển dụng cuối buổi phỏng vấn

Cuối buổi phỏng vấn, nhà tuyển dụng thường hỏi: "Bạn có câu hỏi gì cho chúng tôi không?". Nhiều ứng viên trả lời rằng mọi thông tin đã rõ và kết thúc buổi trao đổi. Chỉ sau vài tuần đi làm, họ mới biết nhóm đã thiếu người từ lâu, chỉ tiêu được tính theo cách khác hẳn hình dung, và người quản lý gần như không bao giờ có mặt.

Phần hỏi lại là lúc ứng viên cho thấy sự nghiêm túc với công việc, đồng thời là cơ hội hiếm hoi để tự đánh giá nơi làm việc. Phỏng vấn là quá trình hai chiều, và những phút cuối buổi thuộc về ứng viên. Bài viết gợi ý câu hỏi cho từng vòng, những câu nên tránh và cách đánh giá câu trả lời.

Số lượng và cách đặt câu hỏi

Hai đến ba câu hỏi là phù hợp. Nên chuẩn bị sẵn 5–6 câu, vì một số câu sẽ được giải đáp ngay trong buổi trao đổi. Nếu nội dung định hỏi đã được đề cập, không nên lặp lại nguyên văn mà nên đi sâu thêm:

"Lúc nãy chị có nhắc đến việc nhóm đang chuyển sang phần mềm mới. Quá trình chuyển đổi đó hiện ở giai đoạn nào, và người mới sẽ tham gia như thế nào?"

Điều quan trọng nhất là hỏi đúng người. Ở mỗi vòng phỏng vấn, người đối diện nắm rõ một mảng khác nhau. HR thường không trả lời sâu được câu hỏi về cách trưởng nhóm kiểm tra và góp ý công việc hằng tuần. Ngược lại, hỏi trưởng nhóm kỹ thuật về chế độ bảo hiểm sẽ lãng phí thời gian của cả hai bên.

Vòng HR: quy trình và điều kiện làm việc

Bộ phận nhân sự nắm rõ quy trình tuyển dụng, chế độ đãi ngộ và bức tranh chung. Đây là vòng phù hợp nhất để hỏi các vấn đề thực tế:

"Quy trình tuyển dụng cho vị trí này gồm mấy vòng, và khoảng bao lâu thì tôi nhận được kết quả?"

"Vị trí này là tuyển mới hay tuyển thay thế cho nhân sự đã nghỉ?"

"Hình thức làm việc là toàn thời gian tại văn phòng hay có kết hợp làm từ xa? Giờ làm và lịch làm việc thứ Bảy được sắp xếp như thế nào?"

"Thời gian thử việc là bao lâu, và tiêu chí đánh giá cuối giai đoạn thử việc là gì?"

Câu hỏi về quy trình giúp bạn biết khi nào nên liên hệ lại nếu chưa có phản hồi. Câu hỏi "tuyển mới hay thay thế" có vẻ nhạy cảm nhưng hoàn toàn bình thường. Nếu là vị trí thay thế, có thể hỏi tiếp một cách tế nhị: "Người đảm nhiệm trước đây đã chuyển sang vị trí khác trong công ty hay đã nghỉ việc?". Một người được thăng chức là tín hiệu rất khác so với ba người nghỉ việc trong một năm.

Nếu HR chủ động đề cập đến lương, đây cũng là vòng phù hợp để hỏi về khoảng ngân sách. Cách trả lời câu hỏi lương của chính bạn có trong bài Trả lời câu mức lương mong muốn.

Vòng chuyên môn: công việc thực tế hằng ngày

Người phỏng vấn ở vòng này thường là trưởng nhóm hoặc người sẽ làm việc trực tiếp với bạn. Họ hiểu rõ công việc thực tế khác với JD ở những điểm nào. Một số câu hỏi áp dụng được cho hầu hết ngành nghề:

"Một tuần làm việc điển hình của vị trí này diễn ra như thế nào?"

"Hiện nay, khó khăn lớn nhất của nhóm là gì?"

"Người mới vào vị trí này thường mất bao lâu để bắt nhịp, và họ thường gặp khó khăn ở đâu?"

Sau đó, nên bổ sung một câu hỏi gắn với nghề nghiệp cụ thể. Với kế toán: "Bộ phận thường khóa sổ vào khoảng ngày nào hằng tháng, và đang sử dụng phần mềm kế toán nào?". Với bán hàng: "Chỉ tiêu được tính theo doanh số hay số đơn, và khách hàng là tệp có sẵn hay nhân viên tự tìm kiếm?". Với chăm sóc khách hàng: "Vị trí này hỗ trợ khách hàng qua những kênh nào, có làm ca tối hoặc cuối tuần không?". Với lập trình viên: "Một thay đổi từ khi viết xong đến khi triển khai lên môi trường thật trải qua những bước nào?".

Những câu hỏi này khuyến khích người phỏng vấn mô tả công việc chi tiết, qua đó bạn hình dung được những việc mình sẽ làm ngay từ ngày làm việc đầu tiên.

Vòng quản lý: kỳ vọng và phong cách làm việc

Người quản lý trực tiếp ảnh hưởng đến trải nghiệm làm việc của bạn nhiều hơn bất kỳ chế độ đãi ngộ nào. Ở vòng này, nên tập trung vào kỳ vọng và cách họ dẫn dắt nhóm:

"Sau ba tháng và sau sáu tháng, anh/chị cần thấy những kết quả nào để đánh giá người ở vị trí này đang làm tốt?"

"Anh/chị thường trao đổi và góp ý cho nhân viên theo hình thức nào, với tần suất ra sao?"

"Ưu tiên lớn nhất của nhóm trong năm nay là gì, và vị trí này đóng góp vào đó như thế nào?"

"Những người từng làm tốt vị trí này thường phát triển tiếp theo hướng nào?"

Câu hỏi đầu tiên đặc biệt hữu ích. Nếu người quản lý trả lời rõ ràng, bạn sẽ biết cần làm gì để hoàn thành giai đoạn thử việc. Nếu họ lúng túng, có thể chính họ cũng chưa xác định rõ vai trò này, và đó là thông tin cần biết trước khi nhận việc.

Những câu nên tránh hoặc nên diễn đạt lại

Một số câu hỏi không sai về nội dung, nhưng chưa phù hợp về cách hỏi hoặc thời điểm. Dưới đây là các trường hợp thường gặp và cách điều chỉnh.

Hỏi thông tin đã có trên trang web hoặc trong JD. Câu "Công ty hoạt động trong lĩnh vực gì?" cho thấy ứng viên chưa tìm hiểu. Thay vào đó, hãy đặt câu hỏi dựa trên thông tin đã đọc: "Tôi được biết công ty vừa ra mắt dòng sản phẩm mới. Vị trí này có tham gia vào mảng đó không?".

Câu hỏi hàm ý phàn nàn. Câu "Ở đây có phải tăng ca nhiều không?" dễ bị hiểu là ứng viên ngại việc. Cách hỏi trung tính hơn là: "Vào giai đoạn cao điểm, nhóm thường sắp xếp khối lượng công việc như thế nào?". Câu trả lời cũng sẽ cho bạn nhiều thông tin hơn.

Hỏi về chế độ với người không phụ trách. Ngày phép, thưởng và bảo hiểm là những câu hỏi chính đáng, nhưng nên dành cho vòng HR hoặc khi đã có thư mời làm việc. Đặt những câu hỏi này với trưởng nhóm kỹ thuật ở vòng đầu dễ khiến buổi trao đổi lệch hướng.

Hỏi trực tiếp về kết quả. Câu "Tôi có đạt không?" đặt người phỏng vấn vào thế khó. Có thể thay bằng: "Anh/chị có băn khoăn nào về hồ sơ của tôi mà tôi có thể giải thích thêm không?". Câu hỏi này tạo cơ hội để làm rõ một điểm yếu ngay tại chỗ.

Câu hỏi đóng chỉ nhận được có hoặc không. Câu "Công ty có đào tạo không?" gần như chắc chắn nhận được câu trả lời "Có". Nên chuyển sang câu hỏi mở: "Người mới ở vị trí này thường được hướng dẫn như thế nào trong những tuần đầu?".

Cách đánh giá câu trả lời

Đặt câu hỏi mới chỉ là một nửa; nửa còn lại là lắng nghe kỹ câu trả lời.

Tín hiệu tích cực thường là câu trả lời cụ thể, có ví dụ và sẵn sàng đề cập đến khó khăn. Một trưởng nhóm cho biết "Nhóm đang thiếu một người nên cuối tháng khá căng, chúng tôi đang tuyển thêm để giảm tải" là đang trung thực với ứng viên. Khi những người phỏng vấn ở các vòng khác nhau mô tả vai trò nhất quán, đó cũng là dấu hiệu cho thấy công ty hiểu rõ mình cần tuyển ai.

Tín hiệu cần làm rõ thêm là câu trả lời né tránh hoặc quá chung chung, chẳng hạn "Môi trường ở đây như một gia đình" nhưng không nêu được giờ làm cụ thể. Một số trường hợp khác cũng cần lưu ý: HR cho biết vị trí chủ yếu làm báo cáo, trong khi trưởng nhóm lại nói chủ yếu đi gặp khách hàng; hoặc người phỏng vấn thúc giục ứng viên nhận lời ngay trong buổi. Những dấu hiệu này không có nghĩa nơi làm việc chắc chắn không tốt, nhưng là lý do để hỏi lại cho rõ trước khi nhận lời.

Nếu một tin tuyển dụng yêu cầu đóng phí, đặt cọc hoặc chuyển tiền dưới bất kỳ hình thức nào, đó không còn là vấn đề đánh giá tín hiệu. Hãy dừng lại và tham khảo hướng dẫn tại trang an toàn tìm việc cùng bài Nhận diện tin tuyển dụng lừa đảo.

Ngay sau buổi phỏng vấn, nên ghi lại những câu trả lời quan trọng khi còn nhớ rõ. Nếu đang theo dõi đơn ứng tuyển trên MyViec, bạn có thể ghi trực tiếp vào phần ghi chú của mục ứng tuyển đó. Khi cần so sánh hai nơi làm việc, những ghi chú này đáng tin cậy hơn nhiều so với trí nhớ.

Việc cần làm trước buổi phỏng vấn tiếp theo

• Xác định vòng sắp tới là với HR, người phụ trách chuyên môn hay quản lý trực tiếp.
• Chọn 5–6 câu hỏi phù hợp với vòng đó từ bài viết này, trong đó có ít nhất một câu gắn với nghề nghiệp của bạn.
• Chuyển các câu hỏi có/không thành câu hỏi mở.
• Chuẩn bị sẵn giấy hoặc tệp ghi chú để ghi lại câu trả lời ngay sau buổi phỏng vấn.