Tìm việc khi đang đi làm: bảo mật, sắp xếp lịch và nghỉ việc đúng cách

Lịch phỏng vấn lúc 10 giờ sáng thứ Tư có thể trùng với giờ họp giao ban hằng tuần ở công ty hiện tại. Khi đó, người lao động phải tính cách xin nghỉ nửa buổi và lo ngại đồng nghiệp nhận ra trang phục hôm ấy chỉn chu hơn thường ngày.

Tìm việc khi vẫn đang đi làm giúp duy trì thu nhập và tránh phải vội nhận một thư mời làm việc (offer) vì áp lực tài chính, nhưng đòi hỏi sự khéo léo. Bài viết này trình bày những điểm dễ làm lộ thông tin, cách sắp xếp lịch phỏng vấn, thời hạn báo trước theo luật và cách nghỉ việc một cách chuyên nghiệp.

Trước khi bắt đầu: xác định lý do muốn chuyển việc

Nên dành mười phút ghi ra hai đến ba lý do muốn rời công ty hiện tại, cùng ba điều kiện bắt buộc ở công việc mới. Danh sách này giúp lọc tin tuyển dụng nhanh hơn, tránh chuyển sang nơi có cùng vấn đề cũ, và chuẩn bị cho câu hỏi gần như chắc chắn sẽ gặp: "Vì sao bạn muốn rời công ty hiện tại?" Khi trả lời, nên tập trung vào điều bạn đang tìm kiếm thay vì điều khiến bạn không hài lòng:

Trước: "Quản lý của tôi can thiệp quá chi tiết, còn lương thì ba năm không tăng."

Sau: "Tôi đã làm tốt mảng đối chiếu công nợ trong ba năm qua và muốn đảm nhận phần báo cáo quản trị, nơi tôi có thể dùng số liệu để hỗ trợ việc ra quyết định. Ở công ty hiện tại, vị trí đó chưa có cơ hội mở ra."

Nếu lý do chính có thể giải quyết bằng một cuộc trao đổi trực tiếp với quản lý, chẳng hạn chuyển nhóm hoặc giảm khối lượng công việc, nên thử trao đổi trước.

Bảo mật: những điểm dễ làm lộ thông tin

Công ty hiện tại thường biết sớm việc nhân viên tìm việc không phải do chủ động tìm hiểu, mà do những sơ suất nhỏ.

• Hồ sơ công khai. Trên mạng xã hội nghề nghiệp, nên tắt thông báo cho mạng lưới khi chỉnh sửa hồ sơ (nếu nền tảng hỗ trợ) và cập nhật dần. Trên các trang tuyển dụng, cần kiểm tra hồ sơ đang ở chế độ công khai hay chỉ hiển thị khi ứng tuyển.
• Đồng nghiệp. Không nên chia sẻ kế hoạch chuyển việc, kể cả với người thân thiết nhất ở công ty. Một câu nói vô tình trong bữa trưa cũng đủ khiến thông tin lan rộng.
• Người tham chiếu. Không đưa quản lý hiện tại làm người tham chiếu, và cần nói rõ với nhà tuyển dụng ngay từ đầu:

Hiện tôi vẫn đang làm việc và công ty chưa biết tôi đang tìm cơ hội mới. Tôi mong anh chị không liên hệ với công ty hiện tại của tôi. Khi đến bước cần tham chiếu, tôi sẽ cung cấp thông tin của quản lý cũ ở công ty trước.

Không sử dụng tài nguyên của công ty

Nguyên tắc này liên quan đến cả nguy cơ bị lộ lẫn nghĩa vụ theo hợp đồng lao động.

• Email, máy tính, giờ làm việc. Không nộp đơn bằng email công ty, không lưu CV trên máy tính công ty, không soạn hồ sơ trong giờ làm việc. Thiết bị của công ty có thể bị giám sát, và khi nghỉ việc, người lao động phải bàn giao máy cùng toàn bộ dữ liệu trong đó. Nên dùng điện thoại, email cá nhân và thời gian ngoài giờ làm việc.
• Tài liệu nội bộ. Không mang theo báo cáo, danh sách khách hàng hay tệp mẫu, kể cả với mục đích "làm hồ sơ năng lực". Những gì người lao động được mang theo là kinh nghiệm, thể hiện qua cách trình bày.

Để nêu thành tích mà không tiết lộ thông tin nội bộ, nên mô tả bằng phạm vi công việc và kết quả, làm tròn số liệu và lược bỏ tên khách hàng:

Trước: gửi kèm tệp báo cáo doanh số quý của công ty, có tên từng đại lý.

Sau: "Phụ trách khoảng 40 đại lý khu vực miền Tây, đưa nhóm từ cuối bảng xếp hạng doanh số lên nhóm dẫn đầu khu vực trong một năm."

Ngoài ra, nên đọc lại hợp đồng lao động: điều khoản bảo mật, hạn chế làm việc cho đối thủ sau khi nghỉ và cam kết đào tạo nếu công ty từng chi trả chi phí học tập. Với những điều khoản chưa rõ, nên tham khảo ý kiến người có chuyên môn pháp lý trước khi nộp đơn nghỉ việc.

Sắp xếp lịch phỏng vấn mà không ảnh hưởng công việc hiện tại

Nhà tuyển dụng thường linh hoạt hơn nếu ứng viên đề xuất sớm và cụ thể, ví dụ:

Tôi xin cảm ơn chị đã mời phỏng vấn. Hiện tôi vẫn đang làm việc toàn thời gian nên khung giờ thuận tiện nhất là trước 8 giờ sáng, giờ nghỉ trưa từ 12 giờ đến 13 giờ, hoặc sau 17 giờ 30. Nếu các khung giờ này không phù hợp, tôi có thể sắp xếp nghỉ buổi sáng thứ Sáu tuần này.

Một số cách khác giúp duy trì nhịp độ công việc:

• Đề nghị vòng đầu qua điện thoại hoặc trực tuyến. Vòng sàng lọc với HR thường ngắn và dễ được chấp thuận thực hiện từ xa.
• Gộp nhiều vòng vào cùng một ngày nghỉ phép. Một ngày phép cho hai buổi phỏng vấn ít gây chú ý hơn bốn lần xin về sớm. Khi phỏng vấn trực tuyến, không nên ngồi tại bàn làm việc hoặc phòng họp của công ty.
• Xin nghỉ phép đúng quy trình, không đưa ra lý do không có thật. Lý do "việc cá nhân" là đủ; giải thích càng chi tiết càng dễ bị lộ.

Khi lịch phỏng vấn dày, việc nhầm giờ rất dễ xảy ra. Người dùng MyViec có thể ghi từng vòng phỏng vấn trong phần theo dõi ứng tuyển và đặt nhắc lịch trước mỗi vòng để kịp xin nghỉ và chuẩn bị. Đồng thời, cần duy trì chất lượng công việc hiện tại, vì bạn vẫn cần nhận xét tốt khi nghỉ việc.

Thời hạn báo trước khi nghỉ việc

Không nên nộp đơn nghỉ khi chưa có offer bằng văn bản đã ký, vì cam kết qua điện thoại có thể thay đổi. Trước khi ký, nên so sánh kỹ các yếu tố ngoài con số lương; tham khảo bài So sánh offer ngoài con số lương.

Theo khoản 1 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng phải báo trước:

• Ít nhất 45 ngày nếu làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
• Ít nhất 30 ngày nếu hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng.
• Ít nhất 3 ngày làm việc nếu hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng.
• Một số ngành, nghề, công việc đặc thù có thời hạn riêng do Chính phủ quy định.

Khoản 2 của cùng điều liệt kê các trường hợp được nghỉ việc không cần báo trước, ví dụ không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng hạn, bị ngược đãi, bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Nên tính ngược từ ngày dự kiến bắt đầu ở nơi mới. Ví dụ, với hợp đồng không xác định thời hạn và công ty mới muốn bạn bắt đầu từ ngày 1/12, bạn cần báo nghỉ chậm nhất vào khoảng giữa tháng 10, cộng thêm vài ngày dự phòng cho việc bàn giao. Nên nêu rõ mốc này với nhà tuyển dụng mới khi thương lượng ngày bắt đầu; doanh nghiệp làm việc nghiêm túc thường thông cảm.

Nghỉ việc chuyên nghiệp

Thông báo với quản lý trực tiếp trước

Nên gặp riêng quản lý trực tiếp trước khi gửi đơn, thay vì để họ biết qua bộ phận nhân sự. Nội dung cần ngắn gọn, rõ ràng và không cần giải thích chi tiết lý do:

Anh Hùng, tôi muốn báo với anh trước khi gửi đơn chính thức: tôi đã nhận một cơ hội mới và quyết định nghỉ việc. Ngày làm việc cuối cùng tôi đề xuất là 29/11. Từ nay đến thời điểm đó, tôi sẽ lập danh sách bàn giao và hướng dẫn người tiếp nhận để công việc của nhóm không bị gián đoạn.

Sau đó, gửi đơn theo quy trình của công ty, ghi rõ ngày làm việc cuối cùng, và lưu giữ bằng chứng đã báo trước đúng hạn, như bản đơn có ký nhận hoặc email gửi đơn.

Nếu công ty giữ chân bằng tăng lương hoặc đổi vị trí, nên đối chiếu với danh sách lý do đã viết lúc đầu để đánh giá liệu đề nghị mới có giải quyết được các lý do đó hay chỉ thay đổi con số.

Bàn giao chu đáo

Tài liệu bàn giao nên bao gồm các việc đang thực hiện kèm thời hạn, đầu mối liên hệ, nơi lưu tài liệu và các công việc định kỳ mà người mới dễ bỏ sót. Ví dụ, một kế toán có thể ghi: "Hằng tháng trước ngày 10: đối chiếu công nợ với 12 nhà cung cấp, danh sách trong thư mục Công nợ trên ổ chung." Tài khoản nên được chuyển giao qua kênh chính thức của công ty, không qua tin nhắn cá nhân.

Nắm rõ quyền lợi khi nghỉ việc

Theo Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, hai bên phải thanh toán đầy đủ các khoản liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; một số trường hợp đặc biệt được kéo dài nhưng không quá 30 ngày. Công ty cũng phải hoàn tất thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội và trả lại giấy tờ bản chính nếu đã giữ. Theo khoản 3 Điều 113, những ngày nghỉ hằng năm chưa nghỉ hết khi thôi việc được thanh toán tiền lương. Trước ngày làm việc cuối cùng, nên ghi lại số ngày phép còn lại, các khoản chưa nhận và hỏi bộ phận nhân sự về thời điểm hoàn tất thủ tục bảo hiểm.

Giữ quan hệ tốt khi rời đi

Không nên nói xấu công ty cũ hay chia sẻ mức lương mới. Nên gửi lời cảm ơn đến những người đã hỗ trợ bạn, kèm thông tin liên lạc cá nhân. Người cùng ngành thường quen biết nhau nhiều hơn bạn nghĩ, và quản lý hiện tại có thể là người tham chiếu của bạn vài năm sau.

Việc cần làm hôm nay

• Đọc lại hợp đồng lao động: loại hợp đồng, điều khoản bảo mật, cam kết đào tạo.
• Chuyển mọi tài khoản tìm việc sang email cá nhân và kiểm tra chế độ hiển thị hồ sơ.
• Soạn sẵn tin nhắn đề xuất khung giờ phỏng vấn và câu đề nghị nhà tuyển dụng không liên hệ công ty hiện tại.
• Dựa vào thời hạn báo trước, tính ngày sớm nhất có thể bắt đầu ở nơi mới để trả lời ngay khi được hỏi.